Over Zen

Stil zitten, je volledig bewust zijn van je aanwezigheid in en van de omgeving. Je gedachten waarnemen. Directe ervaring.

Vanaf onze geboorte leren wij de wereld en ons ‘zelf’ te bekijken door een filter van gedachtes, concepten, meningen en wensen. We stellen ons doelen die we ‘moeten’ bereiken, leven eigenlijk continu in de toekomst en of in het verleden. Maar al te vaak blijkt de werkelijkheid anders te zijn dan wij denken, anders dan we eigenlijk zouden willen.

Zen meditatie, of Zazen, is ‘zitten in aandacht’. Zittend met een rechte rug, in (halve) lotus, kleermakerszit, op een stoel of laag knielbankje, concentreer je je op je ademhaling. Het is een eenvoudige oefening, maar tegelijk ook best moeilijk. We zijn zo gewend om telkens met onze gedachten mee te gaan… Telkens als je aandacht afdwaalt en je merkt dit op, (ver)oordeel dit dan niet maar keer terug naar je ademhaling.

Door Zen meditatie leer je gedachtes, meningen en wensen los te laten. Je leert de wereld en je ‘zelf’ te zien voor wat ze écht zijn. Dat geeft inzicht, rust, je leert genieten van kleine dingen, je leert te zien dat niets blijft zoals het is en dat dat eigenlijk best prima is!

Zen bij KenKon

‘Doe eens even Zen’

…is inmiddels prima Nederlands. In de volksmond en de commercie staat Zen voor iets als puurheid, evenwicht, oorsprong, enzovoorts. Dat Zen drukt iets uit dat ieder mens raakt, maar wat is nou die Zen, of ch’an zoals het in China is geboren? Het antwoord ligt besloten in een legende uit het leven van de Boeddha wat “De verlichte” betekent.

Lang geleden, toen de Boeddha op een berg een rede ging houden hield hij enkel een bloem omhoog. Zijn volgelingen bleven met stijgende verwachting stil zitten, maar de Boeddha zweeg. Alleen een monnik (Mahakashyapa) glimlachte. Toen sprak de Boeddha: “Ik heb de allesdoordringende ware dharma (leer), het onvergelijkelijke nirvana, de voortreffelijke leer van de vormloze vorm. Het is niet afhankelijk van woorden en letters en het wordt overgedragen buiten de geschriften om. Ik geef het nu aan Mahakashyapa.”

Mysterieus. Wat gaf hij door? Dat was de eerste echte Zenvraag (Koan), een die een mensenleven lang meegaat. Iedereen heeft een eigen unieke ‘bloem’ vast, ontdek die. Zen laat zich niet exact vastpinnen, en Mahakasyapa begreep dat. Dit ontdekken en er uitdrukking aan kunnen geven is iets waarbij je hoofd èn hart aangesproken worden.

Onze oefening heet Zazen, onbewogen aandachtig zijn, als een berg. Zazen is een vorm van meditatie, ‘zitten’ is misschien een beter woord, die in zijn eenvoud voor iedereen toegankelijk is. Op een kussen of stoel, maakt niet uit, we laten de stilte zijn werk doen. Zo wekelijks met een groep oefenen, werkt versterkend en motiverend. Dat kan bij Kenkon, bij Zen in Wageningen.